“Nhiều con đường để đạt đến sự hài lòng là bắt đầu từ sự tự tha thứ. Đây là một trong những bước khó khăn nhất và cũng là quan trọng nhất đối với mỗi người để có thể thực hiện”.
Mời bạn đọc cùng dành chút thời gian suy tư về người-mà-ta-không-thể-tách-rời, cũng như việc hòa giải với bản thân và bước tiếp trên hành trình cuộc sống!
Người mà ta không thể tách rời.
Đa số chúng ta đều biết rằng sự tha thứ là một điều tốt. Nó giải phóng chúng ta khỏi cay đắng và tức giận – hai cảm xúc khó khăn có thể làm suy giảm sức khỏe thể chất và kìm hãm ta tiến về phía trước. Chúng ta thường có xu hướng tha thứ với hình dung rằng việc tha thứ là tha thứ cho người khác, nhưng khi đối tượng là chính mình thì việc tha thứ lại khó hơn nhiều. Hiểu được lý do khiến việc tha thứ cho bản thân lại khó sẽ có thể giúp chúng ta thực hành nó dễ dàng hơn.
1. Chúng ta có xu hướng nghĩ về bản thân mình theo một trục liên tục – bắt đầu từ quá khứ, di chuyển nhanh qua hiện tại và hướng tới tương lai. Buông bỏ quá khứ – hoặc cái quá khứ mà chúng ta đã tạo ra trong tâm trí mình – có thể khiến ta cảm thấy bấp bênh và mong manh, cảm giác như một chiếc thuyền bị tụt neo. Khi cố gắng tha thứ cho bản thân, chúng ta thấy như đang cố gắng giải phóng thứ gì đó là một phần của chính mình. Chúng ta như buông bỏ con người mình tại thời điểm đó. Tất nhiên, việc tha thứ cho người khác sẽ dễ dàng hơn, khi đó ta chỉ như đang buông bỏ một phần quá khứ mà không liên quan gì đến chuyện định nghĩa bản thân, trừ khi câu chuyện đó đã được ta lặp đi lặp lại thường xuyên đến mức ta tự đồng nhất với danh tính của mình. Trong trường hợp đó, việc tha thứ cho người khác sẽ trở nên khó khăn vì hành vi sai trái trong câu chuyện và phản ứng của ta đã trở thành trung tâm trong sự nhận diện danh tính của chúng ta.
Để giải phóng phần quá khứ đó, hãy nhớ rằng tất cả chúng ta đều đã cố gắng hết sức có thể vào bất kỳ thời điểm nào. Nếu biết một hành động nào đó sẽ gây tổn thương cho người khác hoặc cho chính mình thì chúng ta đã không làm. Và ngay cả khi biết rằng mình đang gây ra tổn hại vào thời điểm đó, chúng ta cũng đã không đủ nhận thức để biết được chúng ta sẽ hối hận đến thế nào về sau. Hãy giữ lại bài học từ sự việc, song buông bỏ tất cả những điều còn lại.
2. Chúng ta nhớ những điều mình đã làm “sai” cả về mặt tinh thần và thể chất. Việc làm tổn thương người khác có thể đi kèm với cảm giác tội lỗi, rồi chính cái lỗi lầm ấy lại mang thêm sự buồn bã. Nếu cố gắng tha thứ sai lầm của bản thân mà không giải phóng những cảm xúc ẩn đó, sự tha thứ sẽ không có tác dụng. Dù có cố gắng đến mấy, chúng ta vẫn cứ hành hạ bản thân vì hệ thần kinh “bảo” ta làm như vậy. Chúng ta thường liên kết sự hối tiếc của mình với những niềm tin hạn chế như: “Lúc nào mình cũng nói sai”. Thay vào đó, hãy để tâm tới việc xác định những niềm tin hạn chế hoặc cảm xúc âm tính trong ta. Và rồi khi giải phóng được chúng, ta sẽ nhận thấy việc tha thứ cho bản thân sẽ không quá khó khăn như trước.
3. Việc thấy bản thân có những khuyết điểm, thiếu sót có thể khiến ta cảm thấy dễ bị tổn thương, thậm chí đáng sợ. Chúng ta được lập trình để sinh tồn, và những ai mắc quá nhiều sai lầm có xu hướng bị loại khỏi nguồn gen. Cả hệ thống giáo dục cũng dạy ta rằng bất cứ điều gì không “đúng” đều là “xấu” và đáng bị trừng phạt. Chúng ta cố gắng tránh sai lầm, và khi trót sơ suất, bản năng mách bảo ta che giấu nó đầu tiên. Để tha thứ cho bản thân, trước tiên là cần thừa nhận sai lầm của mình. Ta cần chịu trách nhiệm và chấp nhận sai lầm, điều đi ngược với bản năng sinh tồn. Những sai lỗi, thất bại và lựa chọn lầm lạc là một phần của con người. Đó là cách chúng ta học hỏi và phát triển. Nếu không bao giờ cảm thấy xấu hổ hay cảm nhận được sự sai trái, nếu không bao giờ mắc sai lầm, có lẽ ta đang tự giới hạn bản thân trong một vùng an toàn hạn hẹp. Hãy trân trọng những sai lỗi vì chúng là bước đệm giúp ta đi tiếp trên con đường phía trước.
4. Sẽ dễ dàng hơn để tha thứ cho một người mà chúng ta thực sự yêu thương. Nếu một người bạn mà ta quý mến và tin cậy hay người mà ta coi trọng làm điều gì đó khiến ta bị tổn thương, ta có thể xem hành động gây tổn thương đó chỉ là việc xảy ra một lần. Ta quay lại với những điều tốt đẹp và tình yêu thương của ta nơi họ. Tuy nhiên, nhiều người trong chúng ta lại không có mối quan hệ yêu thương và tin cậy với chính mình. Chúng ta thường tự chỉ trích nhiều hơn việc đi chỉ trích người khác. Chúng ta dành cho người khác niềm tin vào mặt tốt của họ, nhưng thường không dành sự ưu ái đó cho bản thân mà có khi tự gay gắt phán xét nhiều hơn. Đối với một người mà ta không dành cho họ sự tin tưởng hay quý mến, thì thường chúng ta có thể sẽ chọn cách tha thứ, buông bỏ tổn thương họ gây ra và đơn giản là tránh tiếp xúc lại với người đó. Nhưng đối với chính mình thì đây lại không phải là một lựa chọn thiết thực. Chúng ta không thể từ chối, tách rời hay bỏ đi khỏi chính bản thân mình được. Yêu thương và trân trọng toàn bộ con người mình mới là chìa khóa ở đây.
Nguồn: https://www.psychologytoday.com/gb/articles/202201/how-forgive-yourself
Người dịch: Nguyễn Viết Bảo.
Biên tập: SIN. Trung tâm Tâm lý Chuyên nghiệp WELink.