Trong những thập kỷ gần đây, sức khỏe tâm thần (mental health) đã được tái định nghĩa vượt ra khỏi khuôn khổ bệnh lý học, hướng tới một cách hiểu tích hợp hơn bao gồm cả trải nghiệm chủ quan, năng lực hành động và bối cảnh sống của con người. Tuy nhiên trong thực hành và đặc biệt tại các bối cảnh văn hoá đang phát triển như Việt Nam, việc khái niệm hoá (conceptualization) sức khỏe tâm thần vẫn còn thấy tình trạng phân mảnh hay thiếu một khung tích hợp có thể kết nối giữa lý thuyết, nghiên cứu và thực hành.
Ở Bản tin Nghề Tham vấn Tâm lý 10 với chủ đề “Sự thật về sức khỏe tâm thần”, chúng ta cùng làm rõ trục Nền tảng lý luận (trong 3 trục của Thực hành dựa trên chứng cứ – cũng là cấu trúc chính của Bản tin). Liệu trong quá trình thực hành tham vấn tâm lý với hướng tiếp cận phi bệnh lý hóa, hiểu biết về sức khỏe tâm thần đóng góp vai trò gì trong nhận thức của khách hàng về chính họ và đóng góp vai trò như thế nào trong chiều dài tiến trình tham vấn? Hi vọng từng bài viết có thể gợi mở thêm suy tư trong chúng ta về một góc nhìn rộng mở khi nhắc đến khái niệm sức khỏe tâm thần.
Đặc biệt, trong chuyên mục Đối thoại, chuyên gia tham vấn tâm lý Ngô Minh Uy đã đưa ra đề xuất về mô hình khái niệm hoá tích hợp gồm: Trải nghiệm chủ quan (Subjectivity); Năng lực tự chủ (Agency); và Trong bối cảnh (Context), gọi tắt là mô hình ICMH-SAC. Mô hình này được đề xuất nhằm tổ chức lại cách hiểu về sức khỏe tâm thần theo 3 trục đã được đề cập trong những lý thuyết khác nhau bao gồm 3 chiều kích vừa nói trên. Dựa trên việc tổng hợp các lý thuyết lớn (nhân văn, nhận thức-hành vi, hệ thống gia đình, tâm lý học tích cực) và các nghiên cứu gần đây, mô hình mang đến một cách tiếp cận tích hợp không chỉ giúp hiểu rõ hơn bản chất đa chiều của sức khỏe tâm thần mà còn cung cấp nền tảng vững chắc cho thực hành tham vấn, giáo dục và can thiệp cộng đồng.
Trong nỗ lực cùng chung tay phát triển và mở rộng sự hiểu biết dựa trên khoa học chứng cứ về nghề tham vấn tâm lý, Bản tin Nghề Tham vấn Tâm lý là một tài liệu chuyên môn đáp ứng 3 thành phần quan trọng của “Thực hành dựa trên chứng cứ” (EBP-Evidence-based practice). Xin chân thành cảm ơn quý độc giả luôn quan tâm, ủng hộ chúng tôi!
Trân trọng,
NGÔ MINH UY và nhóm thực hiện.