Phương pháp này hay cách kia cách nọ để dạy con thì không thể bằng được cách của mình, nhưng chú tâm đến các nguyên tắc có chứng cứ khoa học.
Lần lượt tôi sẽ giới thiệu hoặc là chia sẻ, hay đề cập đến 10 nguyên tắc được nêu bởi nhà tâm lý học nổi danh tên Laurence Steinberg (sinh năm 1952), giáo sư tâm lý trường Đại học Temple Hoa Kỳ, chuyên về phát triển trẻ em và vị thành niên:
1. Nguyên tắc thứ nhất: NHỮNG GÌ BẠN (cha mẹ) LÀM MỚI LÀ VẤN ĐỀ.
Đây được xem là nguyên tắc tối quan trọng. Bởi vậy cha mẹ hãy chú tâm đến những điều mình làm, thái độ của mình, cảm xúc và nhận định của chính mình với thế giới này… tất cả đều tác động trực tiếp đến con.
Không phải game hay internet hay gì gì đó bên ngoài gây tác động xấu hay tốt đến con mà là chính những thứ từ người cha người mẹ diễn ra hàng ngày trước mắt con.
2. Nguyên tắc thứ 2: YÊN TÂM, BẠN (cha mẹ) KHÔNG THỂ TRỞ NÊN QUÁ YÊU THƯƠNG CON!
Có những người sợ rằng yêu thương quá sẽ làm con hư. Tuy vậy, sự thật là yêu thương thì chẳng bao giờ là quá cả. Hãy tiếp tục và luôn yêu thương con hết mình.
Chỉ có những thứ không phải yêu thương mà chỉ là nuông chiều thì mới làm hư con thôi. Ví dụ: hạ thấp trông đợi (hợp lý) nơi con, quá khoan hồng với đứa con vì sợ nó sẽ đau khi giữ kỷ luật, mang lại cho chúng quá nhiều của cải vật chất.
3. Nguyên tắc thứ 3: THAM GIA VÀO CUỘC ĐỜI CỦA CON.
Tham gia vào chứ không phải can thiệp và lèo lái cuộc đời con theo ý cha mẹ. Theo đó, chính cha mẹ phải cân nhắc lại những ưu tiên trong cuộc đời của mình cho sự phát triển của con. Đôi khi cha mẹ phải hy sinh một vài lợi ích của cá nhân mình.
Và tham gia vào không phải là làm bài tập về nhà cho con. Chỉ là ở bên cạnh và sẵn sàng trao đổi khi con cần.
4. Nguyên tắc thứ 4: THÍCH ỨNG CÁCH GIÁO DỤC VỚI CON.
Nhớ rằng con là một con người đang phát triển và thay đổi. Do đó, cha mẹ cần học biết các đặc điểm đặc trưng trong từng giai đoạn và thích ứng với con.
Có những thứ phù hợp với trẻ khi còn nhỏ nhưng khi chúng đã lớn hơn thì không còn phù hợp nữa. Hãy thay đổi để thích ứng với sự phát triển của con.
5. Nguyên tắc thứ 5: THIẾT LẬP VÀ DUY TRÌ LUẬT LỆ (KỶ LUẬT).
Nên nhớ, nếu cha mẹ không xây dựng và duy trì kỷ luật cho con từ nhỏ thì không thể mong lớn lên con sẽ trở thành một người có kỷ luật. Mỗi ngày mỗi giờ cha mẹ cũng phải luôn nhớ để duy trì các kỷ luật đã đề ra và thống nhất với con.
Tuy vậy, đừng quá chi li tiểu tiết với con, nhất là khi con đã lớn. Và đừng trừng phạt mỗi khi con không tuân giữ kỷ luật, thay vào đó hãy nói chuyện (đối thoại) với con.
6. Nguyên tắc thứ 6: NUÔI DƯỠNG SỰ ĐỘC LẬP CỦA CON.
Thiết lập giới hạn rõ ràng để con hình thành tính tự chủ. Khuyến khích sự độc lập giúp con biết tự định hướng cho bản thân. Để thành công trong cuộc sống, đứa trẻ cần cả hai thứ này.
Đừng hiểu lầm sự độc lập của con là bất tuân hay bướng bỉnh. Ai cũng muốn tự kiểm soát bản thân hơn là bị người khác kiểm soát.
7. Nguyên tắc thứ 7: DUY TRÌ SỰ NHẤT QUÁN
Nếu việc kỷ luật hay các hành vi của cha mẹ với con mà thay đổi ngày này qua ngày khác, hay con bạn không thể biết/ đoán được cha mẹ sẽ phản ứng như thế nào thì con bạn có hư hỏng là do lỗi ở cha mẹ chứ không phải do con.
Sự nhất quán còn được thể hiện ở cả cha lẫn mẹ chứ không phải mỗi người mỗi phách khác nhau. Tư tưởng mẹ thiên thần cha ác quỷ đã lỗi thời rồi. Sự nhất quán đòi hỏi việc sử dụng kỷ luật như một công cụ có trí tuệ và tình yêu thương chứ không dựa vào sức mạnh.
8. Nguyên tắc thứ 8: TRÁNH KỶ LUẬT HÀ KHẮC.
Việc kỷ luật hà khắc như đánh đòn hoặc chửi mắng sẽ mang lại hệ quả xấu trên đứa trẻ, khiến đứa trẻ tăng tính gây hấn hơn và dễ trở thành kẻ bắt nạt người khác.
Có những cách khác hiệu quả hơn để thay thế, như áp dụng kỹ thuật “hết thời gian” hay hành động thay thế tốt hơn.
9. Nguyên tắc thứ 9: GIẢI THÍCH CÁC QUY TẮC VÀ QUYẾT ĐỊNH CỦA CHA MẸ CHO CON HIỂU.
Cha mẹ tốt luôn ưu tiên giải thích rõ ràng mọi thứ cho con hiểu, kể cả việc kỳ vọng điều gì nơi con và cho con cơ hội trao đổi.
10. Nguyên tắc thứ 10: ĐỐI XỬ VỚI CON BẰNG SỰ TÔN TRỌNG.
Cách tốt nhất để con tôn trọng cha mẹ là hãy làm điều đó với con. Tôn trọng bằng việc lắng nghe và không chỉ trích hay bêu xấu con.
Đừng quyết mọi sự cho con và ép con phải làm theo mà hãy cho con cơ hội để trải nghiệm với niềm yêu thích và đưa ra lựa chọn của chính con.
—
Nếu muốn biết nhiều hơn về Laurence Steinberg, bạn có thể tìm trên google các video clip về bài giảng của ông. Tôi rất thích bài nói chuyện “Thời của cơ hội” (The age of oportunity) của ông khi nói về sự phát triển tuổi thanh thiếu niên.