Chúng ta đã quen với những từ như “mental health” – “sức khỏe tâm thần”, “mental illness” – “bệnh/ rối loạn tâm thần”, và “mental health problems” – “những vấn đề về sức khỏe tâm thần”, vậy bạn đã biết đến thuật ngữ “mental ill-health” chưa? Hãy thử tìm hiểu xem “mental ill-health” là thế nào nhé!
Để thúc đẩy sự tiến bộ trong hành vi tập thể về sức khỏe tâm thần thì điều đầu tiên chúng ta cần phải có là một cách hiểu chung rằng thế nào là sức khỏe tâm thần và sự bất ổn tâm thần (mental ill-health).
“Sức khỏe tâm thần” thỉnh thoảng bị hiểu nhầm hay được lý giải như “sự bất ổn tâm thần”. Điều này có thể là vì ngày xưa khi nói đến “dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần” thì chỉ chủ yếu nói đến việc điều trị bệnh tâm thần. Tuy nhiên, bản chất của sức khỏe tâm thần là để chỉ đến tình trạng sức khỏe với chất lượng lý tưởng mà ai cũng mong muốn đạt được, chứ không chỉ là tình trạng không có bệnh.
Sức khỏe tâm thần và sự bất ổn tâm thần (mental health và mental ill-health) có sự tương tác lẫn nhau nhưng chúng không đối nghịch nhau. Không có sức khỏe tâm thần tốt không có nghĩa là có bệnh tâm thần (mental illness). Tương tự như vậy, nếu một ai có một căn bệnh tâm thần cũng không có nghĩa là họ hoàn toàn không có sức khỏe tâm thần.
ĐỊNH NGHĨA SỰ BẤT ỔN TÂM THẦN (MENTAL ILL-HEALTH)
“Sự bất ổn tâm thần” thường được dùng như một thuật ngữ để chỉ bao quát cả bệnh tâm thần (mental illness) và những vấn đề về sức khỏe tâm thần (mental health problems).
Trong đó, bệnh tâm thần là loại rối loạn được chẩn đoán dựa trên các tiêu chí được chuẩn hóa bởi y khoa, nó gây ảnh hưởng đáng kể khả năng nhận thức, cảm xúc và xã hội của con người. Có rất nhiều dạng bệnh tâm thần với nhiều mức độ nghiêm trọng khác nhau. Ví dụ như các loại Rối loạn khí sắc có thể nói tới Trầm cảm, Lo âu, Rối loạn lưỡng cực, hay Rối loạn tâm thần có Tâm thần phân liệt, hay các loại Rối loạn Ăn uống và các dạng Rối loạn nhân cách với nhiều hình thức nặng nhẹ khác nhau.
Còn những “vấn đề về sức khỏe tâm thần” thì dù cũng cản trở phần nào khả năng về mặt nhận thức, cảm xúc và xã hội của con người, nhưng không tương thích với các tiêu chuẩn chẩn đoán của bệnh tâm thần. Những vấn đề về sức khỏe tâm thần thường là kết quả từ các tác nhân gây căng thẳng trong cuộc sống và thường ở mức độ nhẹ, ngắn hạn hơn so với bệnh tâm thần. Chúng thường tự được giải quyết qua thời gian hay khi bối cảnh của chủ thể thay đổi. Tuy nhiên, nếu vấn đề về sức khỏe tâm thần diễn ra dai dẳng và trở nên trầm trọng thì cũng sẽ có thể tiến triển thành bệnh tâm thần.
Sự bất ổn tâm thần là vấn đề có thể gây ảnh hưởng đến tất cả mỗi người chúng ta. Giả dụ nếu có một con số để ước lượng số người mắc bệnh tâm thần thì con số đó sẽ lớn hơn nhiều khi nói về những người bị ảnh hưởng ở vị trí là người thân, người bạn hay đồng nghiệp của họ. Tất cả chúng ta ai cũng đóng vai trò quan trọng để ngăn ngừa và ứng phó với sự bất ổn tâm thần. Điều này nghĩa là cùng phối hợp với các cộng sự bao gồm phương tiện truyền thông, trường học, nơi làm việc, gia đình và cộng đồng xung quanh nhằm tìm ra những yếu tố nguy cơ, để thúc đẩy khả năng phục hồi cũng như sự An lạc và tạo nên một môi trường sống mà mọi người đều muốn sống và phát triển bản thân. Song cũng có nghĩa là tạo dựng nên một xã hội mà nơi đó những người có căn bệnh tâm thần không bị định kiến và phân biệt đối xử.
——-
SIN, dịch và tổng hợp từ nguồn: everymind.org.au (chủ đề mental health). Trung tâm Tâm lý học Chuyên nghiệp WELink.